7 września 2025

W Bielsku-Białej odbyła się uroczystość upamiętniająca 125-lecie poświęcenia pomnika ks. dr Marcina Lutra – jedynego pomnika Reformatora w Polsce.

Obchody, które zgromadziły liczne grono wiernych, duchownych i przedstawicieli lokalnych władz, podkreśliły historyczne znaczenie tej budowli dla tożsamości miasta i jego ewangelickiej społeczności.

Pomnik, który po raz pierwszy stanął na Placu Marcina Lutra w dniu 8 września 1900 roku, jest symbolem trwałej obecności ewangelików w regionie.

Rocznicowe uroczystości odbyły się w kościele Zbawiciela oraz przy samym pomniku na placu ks. Marcina Lutra. W uroczystym nabożeństwie uczestniczyli bp Jerzy Samiec, zwierzchnik Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w Polsce, oraz bp Adrian Korczago, zwierzchnik Diecezji Cieszyńskiej.

W swoim kazaniu bp Jerzy Samiec podkreślił, że pomnik jest świadectwem wiary i wartości, które kształtowały życie wielu pokoleń mieszkańców Bielska-Białej. Przypomniał, że ewangelicy od wieków współtworzyli życie Bielska-Białej i znacząco wpływali na rozwój miasta. Pomnik Marcina Lutra jest tego dowodem, przypominając o silnej i aktywnej społeczności ewangelickiej.

Po nabożeństwie uroczystości przeniosły się pod pomnik, gdzie głos zabrał m.in. prezydent Bielska-Białej Jarosław Klimaszewski: Ta rocznica to święto nie tylko dla waszej parafii, ale dla całego naszego miasta. Historia Bielska powiązana jest ze społecznością ewangelicką. Zmieniały się granice państw i ustroje, a pomnik stał. Pomnik nie tylko upamiętnia tę postać, ale jest symbolem pokojowego współżycia kultur. To ważne, szczególnie w czasach, w których żyjemy – mówił prezydent.

Wystąpienia pod pomnikiem zakończyła przemowa bp. Adriana Korczago.

Z okazji jubileuszu przygotowano specjalną kartkę okolicznościową oraz datownik. W kościele zorganizowano także wystawę poświęconą historii ewangelików w Bielska-Białej i regionie. Podczas nabożeństwa odbyła się premiera suity muzycznej opartej na pieśniach Marcina Lutra, wykonaną przez orkiestrę pod dyrekcją Mateusza Walacha, z udziałem aktorów Teatru Polskiego w Bielsku-Białej – Wiktorii Węgrzyn-Lichosyt i Tomasza Lorka. Występ uzupełniły chóry dziecięce i dorosłe.

Warto przypomnieć, że wykonany z brązu posąg Marcina Lutra został odsłonięty w 1900 roku. Stoi na granitowym cokole, ma 2,5 m i waży 690 kg. Przedstawia postać duchownego ubranego w togę i trzymającego w dłoniach Biblię.

Pomysłodawcą postawienia w mieście pomnika ojca Reformacji był właściciel fabryki włókienniczej – Heirlich Wilhelm Förster. Oficjalnie sprawę wystawienia pomnika przedstawiono 10 listopada 1897 roku, na zebraniu członków parafii. Uznano, że pomnik doda honoru zborowi i stanie się ozdobą Bielska, postanowiono jednak nie kopiować istniejących już wizerunków Lutra.

W 1899 r. z trzech zgłoszonych projektów wybrano propozycję wiedeńskiego rzeźbiarza Franza Vogla, który zaprojektował też otaczającą pomnik zieleń. Odlew wykonała filia niemieckiego zakładu metalurgicznego Arthura Kruppa z Berndorf.

Pomnik został odsłonięty 8 września 1900 roku, podczas trwającego trzy dni 38. zgromadzenia austriackiego oddziału stowarzyszenia Dzieło Gustawa Adolfa (GAV).

Odsłonięcie pomnika oraz towarzyszące mu uroczystości były znaczącymi wydarzeniami nie tylko w dziejach Bielska, ale także w dziejach Kościoła ewangelickiego na Śląsku Cieszyńskim i w Austrii. Były manifestacją obecności tego wyznania zarówno w wymiarze lokalnym, jak też ogólnopaństwowym.

Uroczystość była momentem refleksji nad przeszłością i dziękczynienia za to, że pomimo historycznych zawirowań, symboliczne dziedzictwo Marcina Lutra pozostaje żywe w sercach ewangelików, odbyła się 7 września 2025 roku.